Wat vindt de cliëntencommissie van positieve gezondheid?

Ida Buist werkt sinds 2007 bij Baalderborg. Ze begon in het nachtzorgteam; daarna stroomde ze door naar het ambulante werk. Op een gegeven moment werd ze gevraagd als coach van de cliëntencommissie. Dat doet ze al geruime tijd naast haar ambulante werk. We vroegen Ida wat de cliëntencommissie vindt van Positieve Gezondheid.

Wat houdt jouw coachende rol precies in?
Ik ondersteun bij de vergaderingen en de voorbereiding hiervoor. Zo zorg ik dat de onderwerpen die op de agenda staan, goed uitgelegd worden door mijzelf of door iemand uit de organisatie. Ik coach de leden van de commissie bij alle taken die hierbij horen. Als er iemand wil toetreden dan komt hij/zij eerst drie keer proefdraaien. Zo kan hij/zij kijken of het iets voor hem/haar is. En of hij/zij het ook aankan. Je moet er goed over nadenken hoe je kunt zorgen dat het onderwerp dichtbij komt. Dus als je het hebt over bijvoorbeeld Positieve Gezondheid, hoe breng je dat onderwerp dicht bij hen, zodat ze het ook werkelijk begrijpen, daar wat van meemaken en daar dan ook wat over kunnen zeggen? Daar gaat het om.

Wat is het soort onderwerpen dat wordt besproken in de cliëntencommissie?
Er komen advies- of instemmingsaanvragen vanuit de organisatie of we praten over onderwerpen die in ontwikkeling zijn. We hebben het nu regelmatig over zorgtechnologie, zoals Digicontact of over de samenwerking met Frion, de organisatie waarmee we gaan fuseren. Verschillende agendapunten hebben hiermee te maken. Ook over nieuw beleid hebben we het vaak. Zo heeft  Baalderborg zeven speerpunten ingebracht in de organisatie. Daar is de cliëntencommissie vooral praktisch bij betrokken geweest. De vraag was bijvoorbeeld of de plaatjes bij de woorden klopten. Dat is altijd heel verrassend, hoe cliënten daarover denken, waarom een plaatje er wel of niet bij past. Vervolgens hebben we het ook over de tekst gehad. Wat gaan we concreet doen met al die woorden en die speerpunten? Met welke speerpunten zouden we als commissie aan de slag willen? Waar willen we meer van weten? Welke aandachtspunten willen we de organisatie meegeven?

Hoe gaat Baalderborg om met de adviezen?
Het brengt medewerkers vaak op gedachten en het geeft inzichten over hoe iets leeft bij cliënten. We hebben veel cliënten die dat niet zelfstandig kunnen vertellen. Mensen met een lichte verstandelijke beperking kunnen wel prima hun eigen mening geven. Die kunnen ons heel goed meehelpen en vertellen hoe zij over de dingen denken. Hoe het bij hen binnenkomt. Wat het met hen doet. Dat is de grote winst van de cliëntencommissie. Een cliëntenraad waar ook je eigen cliënten in zitten in plaats van alleen ouders en verwanten.

Is het onderwerp Positieve Gezondheid ook besproken in de cliëntencommissie?
Jazeker, dat hebben we besproken toen de speerpunten zijn bepaald. Hierin is Positieve Gezondheid namelijk opgenomen. Als voorbereiding ben ik even gaan rondkijken op internet. Wat is er allemaal te vinden over Positieve Gezondheid? Toen was net de vragenlijst in eenvoudige taal klaar. Die heb ik uitgeprint en daar zijn we mee aan de slag gegaan. Eerst heb ik uitgelegd waarom het 'Positief' heet. En we hebben met elkaar uitgediept wat we zelf verstaan onder Positieve Gezondheid. Daarin hadden ze echt uitspraken als: 'Ik ben gewoon degene die ik ben. Ik heb wel een beperking, maar dat ben ik niet. Ik ben veel meer. Er wordt naar ons altijd heel snel gekeken in combinatie met onze handicap, maar zo zit dat niet in ons eigen hoofd. Ik weet wel dat ik een verstandelijke beperking en autisme heb, maar daar leef ik mee. Andere mensen kijken anders naar mij, maar dat ben ik niet alleen maar. Ik kan in een rolstoel zitten, maar ik ben niet die rolstoel, ik ben degene die erin zit en ik denk heus na over dingen.'
Ze vonden de vragen in de lijst heel mooi, omdat ze gaan over je hele leven. Als je de zes dimensies van Positieve Gezondheid bekijkt, dan gaat je handicap vaak over hoe het lichamelijk met je gaat, hoe het medisch met je gaat en ook hoe dat in het dagelijks leven invloed heeft. Op welk moment krijg je ondersteuning? Waar ben je? Waar werk je? Wat kun je? Dat soort zaken. Die andere vragen gaan veel meer over de gevoelens en gedachtes die je hebt. De dimensie 'zinvol leven' vonden ze wel lastig, omdat dat een beetje abstract is, dus ik help dan om dit te uit te leggen, zodat ze er iets van kunnen vinden.

Welke dimensie sprak het meest aan?
Vooral de dimensie 'meedoen'. Het meedoen in de buurt. Het meedoen op je werk. Het meedoen in contacten met mensen. Dat vinden ze heel belangrijk. Ze zeiden ook: 'De dimensie 'kwaliteit van leven' is eigenlijk een samenvatting van alle andere dimensies bij elkaar.' Er kwamen ook dingen ter sprake, waar ze met hun eigen persoonlijk ondersteuner weleens over door zouden willen praten. Dat geeft dan ook gelijk aan dat ze het echt heel belangrijk vinden. Wat ook aangegeven werd, is dat ze het moeilijk vinden dat er vaak wisselingen zijn in begeleiders. Qua vertrouwen is dat een uitdaging. Ze moeten er steeds weer opnieuw op vertrouwen dat de ander goede bedoelingen heeft. Wat gebeurt er met jouw antwoorden? Je kunt beseffen dat je hulp nodig hebt, maar dan moet je iemand wel kunnen vertrouwen. Soms is dat helemaal geen issue hoor. Er was ook iemand die zei: 'Je kunt altijd wel wat van mensen vinden, maar ik doe het gewoon met degene die er is.' Het zegt ook iets over je karakter, over wie je bent.
Wat de meesten ook erg fijn vinden is om andere mensen te kunnen helpen. Dat is een stukje zingeving. Voor mensen in het algemeen, en dus ook voor de leden van de cliëntencommissie. De meeste mensen worden er gelukkig van om een ander te helpen. Waarom worden wij - als medewerkers in de zorg - allemaal blij van ons werk? Dat is ook omdat je het fijn vindt dat je een ander kan helpen. Voor cliënten is dat niet anders.

Zit daar een leerpunt in, om dat meer te stimuleren?
Dat zou heel goed kunnen. Juist wat onze cliënten wel kunnen, zouden ze kunnen inzetten. Zodat zij ertoe doen voor anderen. Ik zet mij bijvoorbeeld in voor Stichting Prokkel. Als je kijkt naar de mensen die een rol krijgen op de inclusieve stembureaus, dan zie je hoe blij ze daarvan worden, net als de mede-vrijwilligers. Het gevoel van: ik doe ertoe en ik help andere mensen. Ik heb hier werk te doen dat belangrijk is. Ik denk dat we dat nog wel eens een beetje vergeten. Dat onze cliënten ook heel goed vrijwilligerswerk kunnen doen.

Hoe brengen jullie de inzichten van de cliëntencommissie de organisatie in?
Als cliëntenraad mag je vaak brieven schrijven met een advies. Je mag ook ongevraagd advies geven. Af en toe maken we daar gebruik van. We hebben over Positieve Gezondheid ook een ongevraagd advies gegeven. Dat is heel goed ontvangen. En je ziet nu ook dat er op het gebied van Positieve Gezondheid al best veel acties op gang komen. Dat is niet alleen onze verdienste, maar het heeft denk ik wel bijgedragen.

Dit was het advies:
'We hebben Positieve Gezondheid besproken in de cliëntencommissie. We hebben geoefend met de vragenlijsten over Positieve Gezondheid in eenvoudige taal. Onze ervaring is dat het goede vragen zijn en dat de lijst gemakkelijk in te vullen is. We vinden het ook prettig dat je bij elke vraag kunt aangeven of je daarover wilt praten of niet. We willen de organisatie adviseren om de vragenlijsten te gebruiken bij cliënten die dit begrijpen. Door dit regelmatig te doen, kun je ook zien wat verandert of verbetert, als je daarna het spinnenweb invult. We vinden het belangrijk voor de cliënten, omdat cliënten hierdoor kunnen leren dat gezondheid meer is dan alleen je gezond voelen of gezond eten. Het gaat ook over mee kunnen doen en van betekenis zijn voor anderen. Je kunt je fit en gelukkig voelen, ondanks je beperking.'

Het mooie was dat dit ongevraagde advies ook langs de vertegenwoordigerscommissie is gegaan. Die hebben hier akkoord voor gegeven. Dus is het een advies vanuit de hele cliëntenraad geworden.


Heb je behalve binnen de cliëntencommissie al vaker eens iets met Positieve Gezondheid gedaan?
Voor het ambulante team waar ik in werk, had ik een tijd geleden samen met een andere collega een teamdag voorbereid. We hebben een werkvorm gemaakt en de vragenlijst van Positieve Gezondheid hierin verwerkt. Iedereen moest als voorbereiding op de teamdag een vlaggenlijn voor zichzelf maken. We hadden het jaar daarvoor een intensief traject gehad met een teamcoach. Daar waren voor iedereen leerdoelen uitgekomen. Ik had bij die vlaggenlijn de opdracht gegeven: Vlag één is voor terugkijken. Waar ben je echt heel trots op? Waar word je nog steeds blij van in je werk? Vlag twee was: Aan welke doelen werk je nu? Vlag drie was: Welke volgende stap zou je willen zetten? Vlag vier was: Wat zijn je talenten en passies die niet direct met je werk te maken hebben, en misschien in de toekomst belangrijk kunnen zijn? Vlag vijf was: Hoe ziet je spinnenweb eruit?
Iedereen moest dus van tevoren de vragenlijst invullen, om het spinnenweb te maken. Na het maken van de vlaggenlijn gingen we het gesprek met elkaar aan. Welke punten wil je delen met je teamgenoten? Eerst hadden sommigen zoiets van: 'Moet ik dan privézaken delen?' Uiteraard deel je alleen wat je zelf kwijt wilt, maar het kan heel belangrijk zijn dat je collega's weten dat je bijvoorbeeld - heel praktisch - moeite hebt om steeds oppas voor mekaar te krijgen. Of dat je merkt dat je minder goed in je vel zit door een bepaalde oorzaak. Dit soort dingen bespreekbaar maken, zorgt voor meer begrip.

Hoe zag jouw spinnenweb eruit?
De punten in mijn web laten gemiddeld een 7 of een 8 zien. Dan merk je ook wel weer dat je leven best goed is. Dat wil niet zeggen dat er nergens zorgen zijn, of dat er nergens minpuntjes zijn. Als het niet nodig is om die nu te verbeteren, dan laat je die toch lekker even zitten? Zolang het je maar niet in de weg zit. Het gaf mij het inzicht dat ik best een positief mens ben. Maar eerlijk is eerlijk, soms is het ook wel zoeken naar een goede balans tussen alle taken die je te doen hebt. En de kwetsbaarheid van het leven maakt soms dat je even weer op adem moet komen. Dat verdient dan zogezegd ‘positieve aandacht’.
Ik gun het mensen met een beperking, dat ze door het spinnenweb ook zo naar hun leven kunnen kijken. Dat ze denken: 'Mijn beperking is er, en daar moet ik altijd rekening mee houden. Maar het bepaalt niet alles. Ik ben meer dan dat. En ik heb invloed op mijn eigen kwaliteit van leven.'

Wil je meer verhalen lezen over Positieve Gezondheid binnen Baalderborg? Klik hier.
Wil je meer weten over het concept Positieve Gezondheid in het algemeen? Klik hier om naar de website te gaan.