Verzuim is vaak zoveel meer dan een simpele ziekmelding

Ellen Rinket is Adviseur Duurzame Inzetbaarheid bij Baalderborg. Zij ondersteunt medewerkers en teamleiders met advies over het verhogen van werkplezier en het verminderen van verzuim. We interviewen haar over de toepassing van het concept Positieve Gezondheid binnen haar werk.

Kun je vertellen wat jouw werk in grote lijnen inhoudt?
Als Adviseur Duurzame Inzetbaarheid leg ik de focus op het gezond en inzetbaar houden van onze medewerkers. Ik vind het belangrijk dat medewerkers vitaal zijn, met passie en plezier werken en hierdoor optimaal zorg verlenen aan onze cliënten. Een gezonde en veilige werkomgeving voor alle medewerkers is mijn streven, in goede balans met het privéleven. Baalderborg gaat hierbij uit van de eigen regie van de medewerker ondersteund door de leidinggevende. Ik adviseer hen hierin waar nodig. Die eigen regie loopt als een rode draad door het concept Positieve Gezondheid. Waar kan je zelf ook bewust van zijn en actie in ondernemen.
Hierbij heeft frequent verzuim mijn aandacht. Eigenlijk is het dan al te laat en zou je elkaar daarvoor al moeten spreken. Frequent verzuim laat bij mij een belletje rinkelen dat er iets aan de hand is. Organisatorisch is verzuim een taak van de teamleiders. Bij hen komt de ziekmelding binnen en zij zorgen dat het goed in onze systemen ingevoerd wordt en iemand bijvoorbeeld naar de bedrijfsarts gaat. Maar verzuim omvat zoveel meer dan dat. Ik praat met medewerkers en teamleiders over wat we eraan kunnen doen. Is er een reden dat iemand vaak verzuimt en kunnen we hier iets in betekenen? Is het mogelijk dat een medewerker op arbeidstherapeutische basis weer aan de slag gaat? Verzuim kan veel oorzaken hebben en als teamleider is het goed om hierover het gesprek aan te gaan. Wil de medewerker liever met iemand anders praten, dan ben ik hier ook voor beschikbaar.

Hoe pas je Positieve Gezondheid toe in zo'n gesprek?
Ik vraag bijvoorbeeld: 'Wat vind je van je werk?' 'Voel je je veilig op je werk?' Er zit vaak een diepere oorzaak achter het frequent verzuim. De vragen die je jezelf stelt als je het spinnenweb van Positieve Gezondheid invult, stel ik ook in een frequent verzuim-gesprek. Vaak vindt zo'n gesprek plaats met de teamleider en de medewerker samen. Het komt ook voor dat ik het gesprek alleen met de medewerker heb. Of dat ik de teamleider adviseer hoe hij/zij het gesprek het beste in kan gaan. Hierbij is het belangrijk dat er ook gesproken wordt over wat de medewerker er zelf aan kan doen.

Laat je mensen dan ook het spinnenweb invullen?
Nee, een spinnenweb vullen we nog niet in tijdens zo'n gesprek. Dat is wel een goed idee, maar zover zijn we nog niet. Ik zou ook heel graag willen dat medewerkers het spinnenweb in hun jaargesprek invullen, zodat zij bewust kijken naar wat goed gaat en waar ze iets willen veranderen. Het zou het jaargesprek zoveel meer waarde geven. Al zou je maar de link naar de online vragenlijst toesturen. Dan kan iemand dat zelf invullen en als voorbereiding op zo'n gesprek bepalen: waarover wil ik het hebben?

Kun je een voorbeeld geven van vragen die echt iets opgeleverd hebben?
Er was bijvoorbeeld iemand die vaak ziek is op een maandag. Ik benoemde dat en vroeg heel concreet of ze met plezier naar haar werk ging. Toen bleek dat ze zich niet erkend voelde, niet voelde dat ze dat bij het team hoorde. De nacht van zondag op maandag sliep ze vaak slecht door de gedachte: 'Ik moet morgen weer naar mijn werk.' Ze zag er huizenhoog tegenop. Inmiddels is deze medewerker overgeplaatst naar een andere locatie, waar ze zich heel fijn voelt en echt al stappen maakt.

Je zit in de projectgroep Positieve Gezondheid. Betekent dat dat je het persoonlijk ook een mooi gedachtegoed vindt?
Ja, maar ik vind het invullen van het spinnenweb wel een momentopname. Ik zat in mijn vorige werk bijvoorbeeld niet zo lekker in mijn vel. Daar zou ik dus heel laag op scoren, terwijl ik er nu heel hoog op scoor. Ook wanneer je vervelend nieuws krijgt, wat invloed heeft op jou en je gezin, zal het spinnenweb enorm inzakken, terwijl het een dag ervoor nog goed zat. Ik vind het hele mooie vragen, die je altijd kunt blijven stellen, want de uitkomst zal niet altijd hetzelfde zijn. Ook als ik naar mezelf kijk: als mijzelf iets overkomt waardoor ik niet in balans ben, wordt het hele spinnenweb heel erg klein.

Is het niet zo dat het daar juist over gaat, dat je juist als je ziet dat het slechter gaat met behulp van dat spinnenweb kan kijken: hoe kan ik nu de regie weer pakken?
Zeker, maar dan denk ik: 'Hoe gaan we dat naar onze collega's vertalen?' Het jaargesprek is maar één keer in het jaar. Terwijl je het spinnenweb veel vaker in zou willen vullen. Ik vind het juist zo mooi dat het spinnenweb beweegt en dat je beseft: 'Dit doet het nu met mij en deze stappen kan ik nu zetten.' Het zou mooi zijn als we het implementeren in het jaargesprek en dat daarnaast iedere medewerker zelf het initiatief neemt om het spinnenweb meerdere malen per jaar in te vullen. Hij of zij kan dan ook zelf hierover het gesprek met de teamleider aangaan, als er op werkgebied iets is dat aandacht vraagt. Het is een mindset die continu om reflectie vraagt.

Hoe staan de teamleiders ertegenover dat jij dit soort vragen stelt?
De teamleiders vinden het fijn dat ik dat doe. Zelf vinden ze het nog niet allemaal zo gemakkelijk. Het lukt niet overal om de goede gesprekken te voeren. Terwijl, als je weet wat er bij mensen speelt en je naar je mensen kijkt en je vraagt hoe het met hen gaat, dan zijn we al een heel eind. Dat kan het verzuim verminderen en daardoor de werkdruk ook minder maken. Dat besef moet bij ons echt nog groeien. Het is mooi om te zien dat de inspiratiesessies hier een bijdrage aan leveren. Het zou ook helpen als teamleiders getraind worden in het voeren van dergelijke gesprekken. Want wat ik merk is dat iedereen er heel positief over denkt en het een mooi concept vindt, maar dat de toepassing nog meer ondersteuning vraagt.

Zijn er dingen die je mensen kunt aanbieden, als uit het spinnenweb komt dat een bepaald aspect om aandacht vraagt?
Medewerkers kunnen binnenkort deelnemen aan een Elektronisch Preventief Medisch Onderzoek, gericht op werkgeluk en arbeidsbelasting. Het onderzoek bevat een werkgelukscan, waardoor je gaat nadenken over de dingen die invloed hebben op je werkgeluk en je gezondheid. Je kunt hierbij denken aan je werk-privé balans, werkdruk en vitaliteit. En bijvoorbeeld ook aan je opleidingsbehoefte, veiligheid en waardering. De vragen die gesteld worden sluiten heel mooi aan bij Positieve Gezondheid. De uitkomsten geven inzicht in een eventuele interventie die we in kunnen zetten. Na het invullen van de werkgelukscan ontvang je praktische handvatten om meer werkgeluk te ervaren. Heb je bijvoorbeeld geldproblemen, dan hebben we een budgetcoach. Heb je rugklachten dan is er een fysiotherapeut. Heb je mentale uitdagingen, dan kun je naar een coach. Wil je je verder ontwikkelen? Dan kun je deze cursussen doen. Wil je stoppen met roken, dan helpen we je. Enzovoort, enzovoort. Zo brengen we het landschap met hulpbronnen in kaart, specifiek gericht op de medewerker. We gaan hierbij uit van de eigen regie van hem of haar. Wat kan je er zelf aan doen om je beter te voelen?

Hoe werk jij zelf aan je positieve gezondheid?
Ik wandel veel met de hond. Elke dag wil ik 10.000 stappen maken. En ik heb een jaarkaart voor FC Twente, dat is echt mijn club. Verder ben ik betrokken bij de hockey van onze meiden. Ik ben scheidsrechter en ik sta regelmatig achter de bar. Vaak ga ik ook naar de wedstrijden van onze dochters en van mijn man. Hij hockeyt ook. Binnen ons gezin denk ik dat onze spinnenwebben op dit moment mooi in balans zijn. En dat we er samen over kunnen praten, als dat nodig is.

Wat is voor jou de mooiste vraag die je kan stellen in een gesprek met een medewerker?
De vraag: 'Waar ben je trots op?' Dan blijft het altijd stil. Ik vind het ook altijd heel mooi dat mensen echt nadenken daarover. Er was eens een medewerker die trots was dat ze de ballen omhoog kon houden met een zieke moeder en het werk. Ze zei: 'Daar ben ik zo trots op en ik ben nog steeds niet moe. Ik krijg er energie van.'
Terwijl je het tegenovergestelde zou denken. Dat ze enorm moe zou zijn van alle dingen die ze moet regelen en doen. Zij was trots op zichzelf dat ze beide kon en toch nog energie over had voor haar eigen gezin thuis. Daarom moet je ook nooit iets zomaar aannemen. Het kan heel anders zijn dan je denkt. Ik zou willen dat iedereen heel trots op zichzelf is. Het maakt niet uit of je nu een cliënt, verwant, medewerker of vrijwilliger bent. Dat is mijn wens, dat iedereen trots op zichzelf kan zijn.

Wil je meer verhalen lezen over Positieve Gezondheid binnen Baalderborg? Klik hier.
Wil je meer weten over het concept Positieve Gezondheid in het algemeen? Klik hier om naar de website te gaan.