Misschien leveren we nu wel mooiere zorg dan we tot nu toe deden
Jennefer Mekers is persoonlijk ondersteuner binnen woonlocatie De Mulert. Dat doet ze nu bijna drie jaar met veel passie. Er wonen 19 mensen met een verstandelijke beperking. Dit jaar is zij 29 jaar in dienst bij de Baalderborg Groep. Naast het werken met deze groep bewoners neemt ze deel aan diverse projecten. Zo zit ze in het crisisteam en valt ze in bij andere locaties. Ze is breed inzetbaar en voor nieuwe dingen mogen ze haar altijd vragen. We interviewden haar over de inzet van Positieve Gezondheid binnen haar werk.
Kortgeleden organiseerden jullie een verwantenavond, waarbij Positieve Gezondheid werd ingezet. Kun je daar iets over vertellen?
Op deze verwantenavond bespraken we de veranderingen binnen de zorg, met name de bezuinigingen. Wat betekent dit voor de Baalderborg Groep, voor De Mulert en meer specifiek: voor hun zoon, dochter?
De veranderingen volgen elkaar in rap tempo op en we moeten hier constant op anticiperen. Dat is een uitdaging, ook om dit bespreekbaar te maken. Wat bespreek je, als je het zelf nog niet precies weet? Onze insteek was om open te zijn over onze uitdagingen, zodat we samen met de verwanten naar passende oplossingen konden zoeken. Afwegingen konden maken. Wat kan er niet meer, en vooral ook: Hoe kan het nog wél? Wat kunnen we zelf doen, op welke manier? Waar hebben we hulp bij nodig? Op deze manier denken en handelen is typerend binnen het concept Positieve Gezondheid.
Hoe hebben jullie dit aangepakt?
Het is best confronterend om verwanten hiermee te belasten. Het gaat tenslotte in de basis over het feit dat er minder zorguren beschikbaar zijn. Hoe kun je zorg blijven leveren op het niveau dat je gewend bent, zonder dat bewoners daar te veel van merken, of te veel voor moeten inleveren? Het voelde voor ons als vanzelfsprekend om de verwanten te betrekken bij de keuzes die we maken.
We hebben ervoor gekozen om met stellingen aan de slag te gaan. Er was bijvoorbeeld een stelling: 'Het wordt er niet leuker op binnen de woonlocatie.' Hierover gingen we het gesprek aan. Het mooie was dat er daardoor ruimte was voor het uiten van zorgen én dat er ook meteen oplossingen bedacht werden. Bijvoorbeeld: 'We kunnen niet meer per bewoner een begeleider vrijspelen om een ijsje te halen bij Ekkelenkamp (ijssalon in Ommen). Wat wel kan is een groepsuitje plannen of een vrijwilliger mee laten gaan. Of bewoners stimuleren om met elkaar afspraken te maken om iets leuks te gaan doen.'
Hoe ervaren verwanten het dat ze hierover kunnen meedenken?
We hebben vorig jaar de roadshows gehad binnen de Baalderborg Groep. Bij de roadshows werd ons duidelijk gemaakt dat er bezuinigd moest worden. Verwanten waren hierbij ook aanwezig. Daar hebben wij nu op voortgeborduurd, omdat we het heel belangrijk vinden dat ouders en verwanten meegenomen worden in dat hele proces. Het roept emoties op, het is tenslotte je dierbare en die wens je de beste zorg die mogelijk is. Dan moet het niet zo zijn dat we simpelweg droppen wat er allemaal niet meer kan.
Natuurlijk is er weerstand en frustratie tijdens zo'n avond. Dat mag er ook zijn. Toch merken we dat het gewaardeerd wordt dat we de zorg delen en samen naar oplossingen willen zoeken. Dat is niet altijd gemakkelijk. Er waren bijvoorbeeld ouders die hun dochter al 30 jaar in zorg hebben, waar wij tegen moesten zeggen: 'Wij kunnen bepaalde dingen niet meer met haar ondernemen omdat we minder zorguren hebben.' Een hard gelag op dat moment.
Juist omdat we om hulp en suggesties vroegen, kwamen er aanbiedingen. Verwanten die zeiden: 'We willen wat betekenen, je mag ons altijd vragen.' Zo hebben we al verwanten bereid gevonden om bewoners te begeleiden tijdens een wandeling, om naar de bioscoop te gaan of als chauffeur ingezet te worden.
Er waren ook kritische noten zoals: 'Ik ben 80, wat verwachten jullie van ons? Onze dochter komt bijna wekelijks naar huis, maar wat als één van ons wegvalt? Hoe gaan we dat dan organiseren?' Hoe ga je doelen en hulpvragen op een andere manier benaderen zodat er meer mogelijk is? Natuurlijk hebben wij daar zelf ook over nagedacht, maar voor ouders is niet gemakkelijk om dat op een positieve manier aan te nemen, als er geen overleg en inspraak is. Logisch, vinden wij. Daarom is het goed dat we deze avonden organiseren. Zodat zij er met ons en met elkaar over van gedachten kunnen wisselen en het vertrouwen in de zorg voor hun verwant blijft bestaan.
Kun je een voorbeeld noemen van de impact die de bezuinigingen hebben op de client/bewoner?
Een bewoner heeft haar vakantiedagen geboekt. Ze gaat dit jaar niet met een georganiseerde reis mee, maar blijft op de locatie. Voor zichzelf vult ze dan in: 'Dan gaat de begeleiding met mij mee de stad in of een eindje fietsen.' Dat klinkt als een goed plan. Het is bijna zo dat je denkt: 'Dat moet toch te realiseren zijn.' Maar overdag werkt een begeleider nu alleen op de locatie. Dan kan hij/zij niet zomaar de andere bewoners achterlaten. Dat heeft tot gevolg dat zij vakantie heeft, maar deze niet kan invullen naar eigen wens, omdat er geen personeel beschikbaar is. Hoe ga je haar dat vertellen? Alleen maar zeggen: 'Nee, sorry, dat gaan wij niet doen', is voor ons geen optie.
Wij zijn nu als team bezig met de vraag: 'Hoe kunnen we het wel realiseren, wat is er wel mogelijk? Zijn er hulpbronnen? Kunnen we misschien ouders of andere verwanten vragen, of moeten we op zoek naar vrijwilligers of netwerkers? Is het een idee om dagelijks een zomerkamp te bezoeken? Kunnen we aansluiten bij een vereniging? Als je bijvoorbeeld niet zelfstandig kan zwemmen of naar het zwembad toe kan, dan is er de mogelijkheid om je aan te sluiten bij een vereniging, die geleid wordt door vrijwilligers. Het vervoer naar het zwembad wordt geregeld door zorghulpen of ouders. Tsja, soms lukt het niet en dan slaan we een weekje over. Dat is geen reden om het helemaal maar niet meer te doen. We worden er ook wel creatiever van, om op zo'n manier naar oplossingen te zoeken.
Is het realistisch om alles wat niet meer kan op zo'n manier 'om te denken'?
Dat proberen we wel, want we zijn heel creatieve mensen! Waar we nu bijvoorbeeld over nadenken is het feit dat iedereen individueel zijn eigen hulpvragen en zijn eigen doelen heeft. Maar die kunnen elkaar overlappen en dan kan je iets voor elkaar betekenen. Bijvoorbeeld de bewoner die haar vakantie binnen de locatie doorbrengt. Wij kunnen als personeel niet meer mee, maar misschien is er op dat moment wel een bewoner die in dezelfde periode vakantie heeft en gebaat is bij wat beweging of aanspraak. Wellicht kunnen ze dan samen een eindje fietsen of wandelen naar Ekkelenkamp om een ijsje te halen.
Waar ouders zich zorgen om maken, is dat je als begeleider de bewoner veel minder individueel ziet. We komen altijd dagelijks bij iedere bewoner langs en vragen hoe het gaat, hoe de dag was en dergelijke. Bij de ene bewoner drink je een bakje koffie, bij de ander doe je wat huishoudelijke taken, en bij weer een ander ga je helpen met koken.
Nu kijken we veel bewuster wie wat gaat doen. Moet ik een bed opmaken als begeleider, of kan de huishoudelijk medewerker dat doen? Heeft het voor iedere bewoner meerwaarde om elke dag dat praatje te maken in zijn/haar eigen appartement? Door hier bewuste keuzes in te maken ontstaat er ruimte om individueel of in groepsverband wat anders met de bewoners te gaan doen.
We hebben nu bijvoorbeeld een gezamenlijk thee/koffie moment om 16 uur. Dat is heel gezellig en zorgt ervoor dat de bewoners veel meer contact met elkaar hebben. Er bestaat altijd het gevaar van vereenzaming wanneer je afhankelijk bent van anderen. Vooral als het eigen sociale netwerk beperkt is. Door vereenzaming kun je je gaan terugtrekken, slecht slapen, je zorgen maken. Dan krijg je er dus een heel andere problematiek bij. Nu zien we al dat bewoners die zich voorheen bijna niet lieten zien het nu toch gezellig vinden.
Er is elke dag begeleiding om samen een bakje koffie te drinken. Dat is heel anders dan dat je op afspraak elke dag structureel op een bepaald tijdstip langskomt. Daarmee zet je de bewoner vast. Hij/zij kan zelf niet bepalen wat hij met die tijd zou willen doen. En je zet jezelf als begeleider ook vast. Vorige week hadden we bijvoorbeeld een zieke bewoner. Dan moet je om vier uur bij iemand zijn voor het dagelijkse gesprekje, maar je kan daar niet op tijd zijn, omdat je nog bezig bent met de zieke bewoner. Door dat allemaal wat meer los te laten, leveren we op een andere manier misschien wel mooiere zorg dan we tot nu toe deden.
Heb je het idee dat je kwalitatief goede zorg op deze manier kunt waarborgen?
Als organisatie ben je altijd verantwoordelijk voor kwalitatief goede zorg. Ook al vallen verwanten en vrijwilligers weg. We moeten met elkaar kijken hoe we dat blijven oplossen op zo'n manier dat de client/bewoner het leven leidt dat hij/zij wenst, de verwanten het vertrouwen blijven houden, en de zorgmedewerkers werkplezier blijven ervaren. Dat levert vraagstukken en uitdagingen op waar we niet altijd meteen een pasklaar antwoord op hebben. Maar waar we wel met betrokkenheid, creativiteit en een positieve instelling aan willen werken.
