‘Ik wil hier graag van dienst zijn en bijdragen aan Positieve Gezondheid in de ouderenzorg!’

Hij is misschien wel één van de bekendste vrijwilligers binnen Van Dedem Marke en is maar liefst via twee lijntjes met de Baalderborg-organisatie verbonden. We spreken Jan Vogelzang over hoe je positief naar het leven kan kijken en met beperkingen kan omgaan.
 
Korte broek, gebruinde huid, de ogen op standje pret, en een drive waar je u tegen zegt. Zo op het eerste gezicht is Jan Vogelzang (71) Hollands welvaren. Maar achter zijn opgewekte karakter gaat een verhaal schuil. Jan verloor op jonge leeftijd zijn moeder. Hij groeide op, werd groenteman en werkte ruim 3 decennia als afdelingsmanager bij Super De Boer o.a. in Dedemsvaart en Ommen. Niks aan het handje, totdat de winkelketen een grote reorganisatie doorvoerde, Jan boventallig werd verklaard, en rond zijn 50e werkloos werd. Na nog enkele tijdelijke arbeidscontracten, werd Jan getroffen door een hartinfarct, dat hij nu duidt als: stressinfarct. Met 3 stents in zijn lijf, leidde dit uiteindelijk tot volledige arbeidsongeschiktheid.
 
Niet achter de geraniums
Hoewel Positieve Gezondheid in die tijd nog niet bestond, handelde Jan er wel naar. Niks bij de pakken neerzitten, niks achter de geraniums (‘die hebben we ook niet’), maar kijken naar wat wel kan. En over zijn hartkwaal: ‘Ik doe nu misschien wat eigenlijk ‘verboden’ is na een hartinfarct, maar rustig aandoen word je vooral door de buitenwereld aangepraat. Ik ben er ook de man niet naar.’
Jan meldde zich in 2004 bij Avondlicht. Hij kende het verzorgingshuis in Dedemsvaart van zijn vader, die er de laatste maanden van zijn leven woonde. Jan wilde iets voor de bewoners doen, maar had nog geen idee wat. Hij werd door Betsie en Anita, de activiteitenbegeleiders, ingezet op de nabijgelegen woning De Vuurtoren die dagopvang voor ouderen bood. Daar verrichtte hij allerlei huishoudelijke taken, eerst alleen nog op de zaterdag, later op meerdere dagen. Daarnaast trok Jan er veel met de bewoners op uit. Hij is ook geen man van binnen zitten: ‘In Van Dedem Marke en Buitengaats werkte ik kort als vrijwilliger op een huiskamer. Dan zit je elke dag koffie te schenken, verhaaltjes voor te lezen en spelletjes te doen. Niks voor mij, ik moet naar buiten en ik had al vrij snel in de gaten dat de bewoners daar ook van opfleuren.’
 
In zijn sas
Jan is helemaal in zijn sas als hij op maandagmorgen met meerdere mannen naar de kinderboerderij gaat die er klussen gaan doen en ‘s middags met bewoners wandelt, op dinsdagmorgen de maaltijden van Tafeltje Dekje bezorgt en 's middags de onvolprezen Mannenmiddag doet met de meeste mannelijke bewoners van de Van Dedem Marke, gezelligheid alom met een hapje en een drankje. Op andere dagdelen wordt Jan ingezet voor van alles en nog wat. Bingo? Jan roept de nummers om, en geeft de prijzen weg. Roetveegpiet nodig? Jan trekt het pak aan en komt met de Sint bij de bewoners op bezoek. Dagje erop uit met de huifkar? Jan is graag van de partij. Nieuwe rolstoelen voor de bewoners? Jan roggelt het. En dan zijn er nog de ritten met de bewonersbus en verschillende hand & spandiensten die hij doet. In totaal is Jan 3 dagdelen per week in Van Dedem Marke te vinden. ‘Maar dat zijn er ook zeer regelmatig 5 per week,’ bekent hij. Soms trapt zijn vrouw dan op de rem. ‘We hadden vanmiddag ook even lekker samen kunnen fietsen.’
 
Jan gaat helemaal voor zijn missie: iets goed doen voor de medemens en zorgen dat mensen die oud of beperkt zijn zo lang mogelijk van het leven en buitengebeuren kunnen genieten. Maar hoelang denkt hij dit nog vol te houden? Als het aan Jan ligt: lang. Maar hij is ook realistisch. ‘Ik moet het vrijwilligerswerk geestelijk en lichamelijk wel kunnen bolwerken en van dienst kunnen zijn voor de bewoners. Als vrijwilliger wil ik hier niet zelf als een cliënt rondlopen.’
 
Regeltjes
Voorlopig is er genoeg te doen voor de vrijwilligers in de ouderenzorg. En hun inzet wordt alom gewaardeerd. Jan vindt het wel jammer dat het ondernemen van leuke activiteiten met de bewoners tegenwoordig steeds meer aan regeltjes is gebonden. ‘Ik bied me vaak aan en zeg tegen de zorgverleners: ‘’laat mij of 1 van de andere mannelijke vrijwilligers dit of dat nou maar doen. Jullie hebben er misschien geen tijd voor, wij wel. En de bewoners halen er zoveel vreugde uit. Maar als we bijvoorbeeld op pad willen, moet er altijd een verzorgende (die Jan steevast ‘zuster’ noemt) mee voor de veiligheid. Daar heb ik wel eens moeite mee.’ Aan de andere kant is Jan wel zo realistisch om in te zien dat de mensen die nu in het verpleeghuis wonen een andere zorg en begeleiding nodig hebben dan pakweg 15 jaar geleden. 'Als we met de huifkar weggaan, zijn we soms langer bezig om de bewoners er goed in en uit te krijgen, dan dat we onderweg zijn.’
 
Straalt positiviteit uit
Jan is ook op een andere manier met Baalderborg verbonden. Hij is opa van 3 kleinkinderen; de middelste heeft een verstandelijke en lichamelijke beperking. Na een verblijf op de hoofdlocatie in Ommen zit de 12-jarige Daan nu bij de Elzenhoekgroep in De Dante. En hoewel hij niet kan deelnemen aan het reguliere onderwijs, ging hij een tijd lang wekelijks met een ambulant begeleider van de Baalderborg naar een Daltonschool, zodat de kinderen Daan leerden kennen en hij op zijn manier mee kon doen. En ook nu gaat Daan mee als zijn zus en broertje op zaterdag voetballen. Jan: ‘Daan is bij bijna alles afhankelijk van anderen, maar hij lacht altijd en straalt op zijn manier altijd heel veel positiviteit uit. Ik zie hoe hij van ‘zo normaal als mogelijk meedoen’ geniet. En daar heeft hij ook recht op.’

Wil je meer verhalen lezen over Positieve Gezondheid binnen Baalderborg? Klik hier.
Wil je meer weten over het concept Positieve Gezondheid in het algemeen? Klik hier om naar de website te gaan.