Dankzij bewegen lekkerder in je vel zitten
Durf je iets niet? Vind je nee-zeggen moeilijk? Word je zomaar boos? Bewegen kan je inzicht geven hoe dat komt, en leiden naar een oplossing die maakt dat je lekkerder in je vel zit. Maak kennis met psychomotorische therapie, of wel PMT.
Bij PMT is bewegen een middel om tot gedragsverandering te komen. Daarvoor worden bewegings- en lichaamsgeoriënteerde oefeningen aangeboden. Wat een cliënt tijdens een oefening voelt, hoe hij/zij denkt, reageert en doet, zegt veel over hoe iemand handelt in andere situaties. De therapeut bespreekt dat met de cliënt, leert hem/haar te begrijpen wat er gebeurt tussen lichaam en brein en geeft handvatten voor verandering. Als reflecteren op het eigen gedrag niet haalbaar is, kunnen er eventueel tips en adviezen worden gegeven aan de betrokkenen.
Grenzen
PMT-er Josien Nieuwenhuis (links op de foto) noemt een voorbeeld. ‘Een cliënt durfde geen grenzen aan te geven. Ik bedacht een oefening waarbij zij rondjes loopt in de zaal en telkens als ze mij passeert een bal krijgt. Na 6 of 7 rondjes loopt ze tegen haar grenzen aan en is het de vraag: neem ik nog een bal aan omdat ik gewend ben, en heb geleerd, om altijd maar door te gaan, of zeg ik: nee?’ Josien stopt dan de oefening en bespreekt met de cliënt wat er gebeurt. De bal in ontvangst nemen en jezelf overbelasten, is niet okay. De cliënt wordt daarom geleerd af te wegen wat goed voelt en daarop te handelen. Josien vult aan: ‘We maken vanuit zo’n oefening in de zaal de vertaling naar situaties in het dagelijks leven. Wat doe je bijvoorbeeld als vrienden je aan het einde van de dag vragen om mee uit te gaan, terwijl je hartstikke moe bent? Of we geven de cliënt een gerichte opdracht mee: deze week zeg je op je werk bij minstens 1 taak ‘dit kan ik niet doen.’
Overvraagd
Collega PMT-er Marijn Rotensen weet dat mensen met een verstandelijke beperking regelmatig worden overvraagd. ‘Wanneer iemand thuis, op het werk of in de vrije tijd ogenschijnlijk goed meedoet, denkt de omgeving vaak dat hij/zij wel meer aankan. Maar bij een cliënt kan het niet aan verwachtingen kunnen voldoen leiden tot een negatief zelfbeeld, onzekerheid en oplopende spanningen.’ Josien: ‘We hebben op dit punt als PMT ook een signalerende functie naar de gedragskundigen en persoonlijke ondersteuners op de woningen en dagbestedingen. Soms vragen we dan: kan iemand de gekozen begeleidingsstijl wel aan? Wij leren de cliënt na te gaan wat hij/zij voelt als er onrust is. Soms merkt iemand met een verstandelijke beperking de signalen van het lichaam, zoals zweten of een verhoogde hartslag, helemaal niet op of wordt er geen verband gelegd met het ongenoegen. Na het bespreken, bedenken we samen iets om die gevoelens bij de begeleiding aan te geven zodat zij verder kunnen helpen.’ Marijn: ‘Maar ook als wij oefeningen doen, moeten we altijd nagaan of de cliënt het allemaal wel begrijpt en in staat is er ook buiten de oefenzaal iets mee te doen. We geven daarom huiswerkopdrachten mee om de transfer naar het dagelijkse leven te maken.
Stoplicht
Hoewel erg belangrijk, gaat het bij psychomotorische therapie niet altijd om bewegen. Regelmatig worden er andere tools ingezet of worden situaties verduidelijkt met een visuele ondersteuning, zoals het stoplicht. Voel je je goed dan is het groen en ga je door. Bij oranje voel je je niet zo fijn, in rood is de emmer overgelopen en kan je niet meer goed nadenken. Of een batterij die aangeeft hoeveel energie je hebt en wat je moet doen om te worden opgeladen. Josien: ‘Veelal kunnen cliënten best goed meedenken over wat ze moeten doen om hun situatie te verbeteren.’ Bij iemand met onzekerheid of een laag zelfbeeld, wordt het complimentenschriftje ingezet. Aan het einde van elke dag schrijf je op wat goed ging. Je krijgt zo een beeld van wat wél kan, en al goed gaat. En als de cliënt zich niet lekker voelt, kan hij/zij in het schrift teruglezen dat er ook een andere werkelijkheid is.
Voor het veilig leggen van contacten kan een opstelling met gekleurde cirkels inzicht geven. In de oefening mag de cliënt zijn familieleden, begeleiders, vrienden, bekenden, etc. op tafel een plaats geven. Je ouders en begeleiders in de blauwe cirkel. Die ken je, je ziet ze elke dag en hen kan je vertrouwen. Dan de broers en zussen in het groen daaromheen, neven en nichten iets verder weg, de vrienden een plaats, je collega’s, en zo verder. Maar dan de praktische vraag: ‘wat doe je als iemand jou op straat snoep aanbiedt of verleidt met een mooi playstation?’ Uiteindelijk komt er inzicht in van wie je iets kan aannemen en van wie niet. Je kan dan nog steeds ‘hoi’ terugzeggen tegen als een vreemde jou groet, maar verder heb je geen verbinding, hoef je niks van hem/haar en mag je weglopen.
Eigen regie
De PMT-ers komen alleen in actie als er een hulpvraag is geformuleerd. Het is daarbij belangrijk dat de cliënt een probleem erkent en wil veranderen. ‘We gaan uit van iemands eigen regie en kunnen niets opleggen. Maar vaak is het ook belangrijk dat de ouders of vertegenwoordigers van een cliënt en de begeleiders meewerken. We seinen hen dan in wat we gaan doen, en vragen om de cliënt in de nieuwe situatie te helpen. Veranderingen komen zeker bij mensen met een verstandelijke beperking altijd in hele kleine stapjes tot stand en het balletje gaat pas echt rollen als het hele netwerk rond de cliënt meedoet.’Psychomotorische therapie kan ook ondersteunend zijn aan behandelingen. Iemand die bijvoorbeeld EMDR krijgt om een trauma uit het verleden te verwerken, kan daarnaast PMT krijgen waarbij het dan gaat om bijvoorbeeld het reguleren van de emoties door bewegen of ontspanningsoefeningen aan te bieden. Of er volgt een gesprek op cognitief niveau over het beïnvloeden van je gedachten. Josien: ‘We laten de cliënt inzien dat hij/zij wel degelijk invloed heeft op veel situaties en niet alles voor hem/haar wordt bepaald. Ook bespreken we hoe je gedachten bepalen hoe je erbij zit. Sta je ’s morgens al op met: ’ik heb slecht geslapen, dit wordt een rotdag’, dan helpt daar niet veel meer tegen. Je kan ook opstaan, je matige slaap accepteren en tegen jezelf zeggen: kom, we maken er wat van.’
Meer informatie
Wil je meer verhalen lezen over Positieve Gezondheid binnen Baalderborg? Klik hier.
Wil je meer weten over het concept Positieve Gezondheid in het algemeen? Klik hier om naar de website te gaan.
Wil je het spinnenweb invullen om te kijken wat jouw persoonlijke aandachtspunten zijn? Klik dan hier.
